Update 9.VII. 2002 r.
Notatnik
Historyczny
Zawiera artykuły związane
z historią Siemiatycz i miejscowości ościennych, zamieszczane w różnym czasie na
łamach "Głosu Siemiatycz" w kolumnie pod nazwą "NOTATNIK
HISTORYCZNY". Uzupełniany jest na bieżąco artykułami historycznymi ukazującymi
się regularnie obecnie.
| Zapraszamy do podróży w dawne czasy ... |
NOTES D'HISTOIRE
...e sont des articles concernants
l'histoire de Siemiatycze et de localité s environnantes. Completé par les articles
historiques. Nous invitons au voyage dans de vieux temps.
HISTORICAL DIARY
Articles, old pictures of
Siemiatycze and adjacent places published in the "Historical Diary" column of
"Glos Siemiatycz" updated systematically by new information and articles.
You are cordially welcome
to travel to the Siemiatycze old times...
Najnowsze artykuły tutaj:
-NEW! Śladami PRL w Siemiatyczach 1982-1985 - autor Jerzy
Nowicki
-Sylwetki Żydów z
przełomu wieków - Henryk Ciecierski Fagmentów
"Pamiętników" Henryka Ciecierskiego z Bacik, za aprobatą jego wnuczki Teresy
Ciecierskiej-Chłapowej. (Przedruk z ARCANA, Kraków nr 50(2/2003) s.177191., Pamiątki
(wnuka) Soplicy,( opr. Adam Wołk)
- Droga śmierci:
Siemiatycze - Judzianka 1941 - autor Andrzej W. Olędzki
- Olszewo 1945 -
kapliczka, wotum za cudowne ocalenie od śmierci z rąd NKWD i UB - autor Andrzej W.
Olędzki
- Siemiatycze 1945 -
Rozbrojenie posterunku KBW, epizod z powstania antykomunistyczngo na Podlasiu, - autor:
Andrzej W. Olędzki
- 100 lecie Orkiestry
Dętej w Siemiatyczach 1901 - 2001 - autor: Jerzy Nowicki
- Banda Herszla Szebesa -
mord w Czartajewie, marzec 1944 - autor: Andrzej W. Olędzki
- Aleksander Sapieha,
wychowanek Gabinet Historii Naturalnej Anny X. Jabłonowskiej, XVIII w - autor: Hanna
Maciejewska.
- Operacja "Burza" na
terenie powiatu bielskiego - 1944, autor Andrzej W. Olędzki
- Bitwa Siemiatycka 6-7 lutego
1863 roku - autor Franciszek Malczewski.
- Siemiatycze, wrzesień 1939,
okupacja niemiecka i sowiecka. autor Jerzy Nowicki.
- Siemiatycze, 1915, I Wojna
Światowa, opr. Jerzy Nowicki
- Siemiatycze, Zabytki -
(opr. Jerzy Nowicki, Mirosław Leszczka, Katarzyna Kluska)
- Siemiatycze - Apteki,
aptekarstwo, Zielnik Syreniusza (opr. Jerzy Nowicki, Adam Wołk)
- Siemiatycze -
Żydzi, Syjonizm, opr. Jerzy Nowicki, Mirosław Leszczak
- Siemiatycze -
"Pierwsza i ostatnia. O powstaniu monografii "Siemiatycze" Ignacego
Gilewskiego" - autor: Jerzy Nowicki
- Siemiatycze -
"Przedwojenni burmistrzowie. Józef Nowicki, Mieczysław Lankau", autor: Jerzy
Nowicki
- Siemiatycze - listopad 1918,
pierwszy dzień niepodłegłosci w Siemiatyczach, autor: Jerzy Nowicki
-
Siemiatycze - Gabinet Historii Naturalnej Anny ks. Jabłonowskiej.
Opiekunowie.autor: Adam Wołk.
Tajemnicze
znalezisko na strychu
Mieszkaniec Siemiatycz Janusz
Kopiec, kilka dni temu podczas prac remontowych dachu swojego rodzinnego domu w Siemiatyczach, natrafił na kasetkę ze
szpiegowskim mikrofilmem z czasu II wojny światowej. Metalowa kasetka, nieco skorodowana,
schowana była w elemencie konstrukcyjnym dachu. Wewnątrz kasety znajdował się film
diapozytywowy szerokości 5mm, na którym mimo upływu lat jeszcze cokolwiek widać.
Zawiera on kilkanaście zdjęć z jakiś działań niemieckich wojsk.
Czy uda się nam rozwikłać
zagadkę - co dokładnie przedstawiają zdjęcia i do kogo mogły należeć? Jeśli
ktokolwiek coś wie na ten temat, prosimy o kontakt. /jn/
Poniżej - zdjecia z odnalezionego
mikrofilmu:
Z SIEMIATYCZ POD MONTE CASSINO
Niedawno zmarł mieszkaniec Siemiatycz -
Aleksander Biziuk. Jego postać i losy życia warte są wspomnienia.
Urodził się w 1906 roku w St.
Petersburgu w Rosji, gdzie do wybuchu rewolucji p[pracował jego ojciec. Po roku 1918
mieszkał w Sokółce. W latach 1927-29 pełnił służbę w 1 Pułku Radio -
Telegraficznym w Warszawie, którą to służbę ukończył w stopniu kaprala. Od 1931
roku mieszkał w Siemiatyczach, pracując w urzędzie pocztowym jako asystent. Poza praca
zajmował się działalnością społeczną, był członkiem Związku Strzeleckiego. Po
wybuchu wojny i zajęciu Siemiatycz przez Rosjan, przez pewien czas pracował w tutejszym
Sowieckim Urzędzie Pocztowym. Wkrótce jednak został aresztowany pod zarzutem
działalności antysowieckiej. Sąd w Mińsku skazał go wiosną 1940 roku na osiem lat
ciężkich robót w obozie pracy w Uchcie nad rzeka Peczora w SRR Komi. Zwolniony na mocy
amnestii dołączył do Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR w dniu 23 września 1941. Przy
przekraczaniu granicy sowiecko - irańskiej wraz ze swoja jednostką (Samodzielny Batalion
Łączności) - przeszedł pod komendę brytyjską, zostając dowódcą radiostacji.
Dowodził załoga radiostacji, czyli
trzema radiotelegrafistami i kierowcą (radiostacja zainstalowana była na samochodzie i
była w ciągłym ruchu). Po okresie szkoleń, jako dowódca radiostacji przeszedł cały
szlak bojowy II Korpusu Polskiego pod dow. gen Władysława Andersa. W kampanii we
Włoszech od 15 lutego 1944 do 11 września 1944 i od 12 stycznia 1945 do 2 maja 1945,
brał udział w akcjach na rzekach Sangro i Rapido, w walkach na Monte Cassino, na linii
Gustaw - Hitler, w działaniach na Wybrzeżu Adriatyku, Anconie Linii Gotycka na rzece
Senio, bitwach o Bolonie i Lombardię.
Od września 1944 przeniesiony do Szkoły
Łączności Podoficerów jako instruktor, a później, w czerwcu 1945, do Centrum
Szkolenia Łącznościowców. Awansował do stopnia sierżanta sztabowego. Jesienią 1946
roku wyjechał do Anglii. Repatriowany do Polski ze Stewarten w Szkocji w czerwcu 1947
roku - w tym tez roku wrócił do Siemiatycz. Tutaj pracował jako urzędnik z PZGS, do
czasu odejścia na emeryturę, czyli do 1965 roku. Odznaczenia Aleksandra Biziuka to:
polskie - Krzyż z Monte Cassino, Brązowy Krzyż Zasługi z Mieczami, Medal Armii, oraz
brytyjskie: Gwiazda 1939-45, Gwiazda Italii, Medal Obrony, Medal Wojenny 1939-45.
CMENTARZYSKO
W SMARKLICACH
Jednym z wielu śladów bardzo
odległej przeszłości na naszych ziemiach jest cmentarzysko typu mazowieckiego w
obstawach kamiennych, datowane na XII - XIII wiek, odkryte przez archeologów w roku 1983
w Smarklicach, gm. Drohiczyn. W 1990 roku rozpoczęto tam prace badawcze, które trwały
trzy sezony.
Mimo dużego zdewastowania terenu (cześć
jego była zamieniona na pole orne) badania były owocne. Na przebadanej partii
cmentarzyska odkryto czternaście grobów w obstawach kamiennych z dużych głazów.
Wydobyto i zbadano tam skupiska przepalonych kości ludzkich, fragmenty ceramiki, paciorki
z fioletowego i żółtego szkła, dwie bransolety - szklaną i z brązu, żelazną
ostrogę, kabłączki skroniowe wykonane z brązowego drutu, skorodowane fragmenty noży.
Ceramika ze Smarklic znajduje odpowiedniki w ceramice, której masowo pojawia się na
terenie Mazowsze i Podlasia na przełomie XI i XII wieku.
Wiosną tego roku będą kontynuowane
badania archeologiczne na stanowiskach w Wierzchucy Nagórnej i w okolicach Koterki. Nie
wiadomo jeszcze jednak czy i kiedy się rozpoczną z powodu zmian strukturalnych
związanych z reforma administracyjną i środkami finansowymi na te badania. Archeolodzy
zainteresowani są też pracami badawczymi w Siemiatyczach - nigdy dotąd nie było badań
na terenie miasta, a są miejsca które mogłyby dać odpowiedzi na pytania dotyczące
początków osadnictwa nad Kamionką i przynieść być może ciekawe odkrycia. Kiedy
znikną śniegi planowane jest wstępne obejrzenie kilku miejsc na północnych krańcach
miasta. I jeśliby znalazły się pieniądze z powiatu lub z miasta, byłaby szansa aby
coś w tej kwestii zacząć robić. /Jerzy Nowicki/
FOTOGRAFIA Z GETTA
Fotografię
tę znaleziono na terenie getta w Milejczycach po wywiezieniu stamtąd Żydów na stację
kolejową w Kleszczelach. Z napisu na odwrocie wynika, że zdjęcie było własnością Marii
Skarbnik - Żydówki ( w dolnym rzędzie trzecia od prawej). W getcie była ona
tłumaczką języka niemieckiego, tłumaczyła Żydom zarządzenia władz niemieckich. Z
getta wypędzona jako ostatnia.
Zdjęcie przedstawia młodzież
Szkoły Powszechnej w Milejczycach na zakończenie roku szkolnego 1923-24 na
tle budynku szkoły (budynek istnieje do dzisiaj, mieści się w nim przedszkole). Do
szkoły chodziła młodzież polska, białoruska i żydowska. Na zdjęciu tej ostatniej
jest najwięcej. Udało się ustalić niektóre nazwiska: Maria Skarbnik,
Susel, Godel, Zofia Mikołajewicz, Anna
Tymoszewicz, Jadwiga Woińska. Fotografię tę wraz z ciekawymi
informacjami, które wzbogacą nasze archiwum, dostarczył nam Pan Cezary
Okuniewski z Milejczyc.
BIBLIOTEKI 1918-1939
Po I
wojnie, z chwilą odzyskania niepodległości z inicjatywych miejscowych nauczycieli i
pracowników Okręgowego Spółdzielczego Stowarzyszenia Spożywczów powiatu Bielskiego
założono w Siemiatyczach bibliotekę. Książki pochodziły ze zbiórki wśród
mieszkańców miasta i z zakupów. Biblioteka mieściła się w budynku parafialnym na
przeciw kościoła. Obsługiwały bibliotekę społecznie panie: Lankau, później Wołk.
W koncu lat dwudziestych bibliotekę przeniesiono do siedziby Magistratu przy ul.
Legionowej. Aż do 1939 roku istniała tam Biblioteka Powszechna w Siemiatyczach.
Książki wypożyczano w określone dni tygodnia w godzinach popołudniowych. Jako
bibliotekarka pracowała tam Maria Wardzińska. Księgozbiór liczył 1380 książek.
Znacznie bogatsza była biblioteka szkolna, ale korzystali z niej tylko uczniowie. Na
terenie miasta była też wówczas biblioteka Katolickiego Stowarzyszenia
Młodzieży. Później powstała jeszcze Biblioteka Siemiatyckiego Koła Polskiej Macierzy
Szkolnej. Były zapewne też biblioteki żydowskie, ale nie posiadamy bliższych danych na
ten temat. Dzieje bibliotekarstwa po II wojnie to już odrębny temat. Dzisiaj Miejska
Biblioteka Publiczna w Siemiatyczach nosi imię Anny Ks. Jabłonowskiej. (JN)
TEATR 90 LAT TEMU
Już w roku 1907 istniał w
Siemiatyczach teatr amatorski, a działał on przy parafii katolickiej. Prowadzili go:
lekarz Jan Chomiczewski i aptekarz Henryk Niewiarowski. Zachowała się fotografiia z
premiery dramatu w jednym akcie Ludwika Anczyca "Łobzowianie". Brali w nim
udział: Stanisława Fabisiakówna, Czesław Rudnicki, organista Kafarowski, Wicenty
Olędzki, Antoni Smorczewski, Józef Sawicki i inni. (jn)
O NASZYM CZASOPIŚMIE || STRONA
GŁÓWNA || AKTUALNOŚCI || ODGŁOSY || ZDJĘCIA
WSPÓŁCZESNE || CIEKAWOSTKI
|| KULTURA || MALE PODLASIE || SPORT || OGŁOSZENIA
|| ARCHIWUM || LINKS ||
STRONA
GŁÓWNA || ANKIETA || KSIAŻKA
ADRESOWA (Address Book)
Copyright 1998 - 2001
Jerzy Nowicki
Wszelkie prawa zastrzeżone.
W sprawie wykorzystania powyższych materiałów w publikacjach proszę o kontakt e-mail: gloss@zetobi.com.pl
Siemiatycze,
Siemiatycze, Siemiatycze, Siemiatycze, Siemiatycze, Siemiatycze, Siemiatycze, Siemiatycze,
Siemiatycze, Siemiatycze, Siemiatycze, Siemiatycze, Siemiatycze, Siemiatycze, Siemiatycze,
Siemiatycze, Siemiatycze